El-Kindi ve Mutluluk (Konuk Yazar: Özlem Kızay)

Bir çoğumuz Aristo, Platon, Sokrates gibi düşünürlere dair az çok bilgiye sahibizdir. En az bir sözünü mutlaka okumuşuzdur. Ya İbn-i Haldun’un “coğrafya kaderdir” sözünde belirttiği  ve şu an savaş, kan, yoksulluk ve acı dolu coğrafyada yetişmiş düşünürler? Gelin birlikte Orta Çağ Avrupasında Alchindus adıyla bilinen, İslam coğrafyasında yetişmiş ilk felsefecilerden El-Kindi (Ebu Yusuf Yakub bin İshak el-Sebbah el-Kindî) ile tanışalım.

“Zaman hareketle vardır; hareket ise değişimdir.”

IMG_7347

MS 801-MS 866-873 yılları arasında Bağdat’da yaşamış olan , soylu ve varlıklı bir aileden gelmesine rağmen felsefe, matematik, fizik, kimya, psikoloji, farmakoloji, tıp, müzik (demek ki haram değilmiş ☺), astronomi dallarında eğitim görmüş Arap asıllı bir filozoftur. Kindî, kriptoloji biliminde Jül Sezar (M.Ö. 50) tarafından bulunan ve uygulanan tek alfabeli yerine koyma şifreleme yöntemini geliştirerek frekans analizini bulan ilk kişidir. Peki nedir bu frekans analizi? Şifreli metinlerdeki harflerin ya da harf gruplarının sıklıklarını analiz ederek verilere ulaşmak ya da verilerin doğruluğundan emin olmak için kullanılan sistem. Bu sistem 15. yüzyıla kadar şifreli metinleri çözmek için kullanılmış ta ki polialfabetik şifrelemenin icat edilmesine kadar.  Şifreleri çözme üzerine yazdığı eserinin Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi arşivinde olduğu söylenmektedir.

El-Kindi, felsefesinde Aristo ve Platon’dan etkilenmiş ve düşüncelerini sentezlemiştir. Kindi’ye göre felsefenin amacı Tanrı’ya ulaşmaktır. Bu ise ancak akıl yürütme ile gerçekleşmektedir. Ayrıca İslam dünyasında ilk kez  üzüntü ve ölüm korkusunu felsefi açıdan ele alan filozoftur. Yapılan psikolojik araştırmalar Doğu kültüründe ölüm korkusunun Batı kültürüne oranla daha fazla olduğunu göstermekte. Ne de olsa herkes cennete gitmek istiyor ama kimse ölmek istemiyor. İslam filozofları ölümü Tanrı’ya kavuşma olarak görüyorlar. Bu durumu en güzel Hz. Mevlana’nın ölüm anını “düğün gecesi” olarak adlandırması özetleyebilir belki de.

Sürekli rekabet halinde yaşadığımız şu çağda hepimizin en çok da ulaşmaya çalıştığı ve varoluşsal sorunumuz olan şey değil mi mutlulukTürkiye’de yapılan araştırmalara göre antidepresan kullanım oranı 9 yılda yüzde 160 artmış durumda. Son bir yılda 37 milyon kutu ilaç tüketilmiş. Dünyanın ise neredeyse yüzde 4’ü depresyonda. Neden? Çünkü hepimiz yapay mutluluklara ihtiyaç duyuyoruz. Neden? Çünkü gittikçe bencilleşip yalnızlaşıyoruz. Gelin birlikte Kindi’nin mutluluk tanımına bir bakalım:

Kindi’ye göre gerçek mutluluk, insanın dünyevi ve maddi iyilere karşı aldırmazlık içinde olmasından geçer. Gerçek saadet, erdemli bir hayatla mümkün olur. Sözünü ettiği erdemler hikmet (bilgelik), hilm (yumuşak huylu olmak) ya da itidal (ölçülü olmak), adalet ve cesarettir. En önemlisi ise bilgeliktir. “Üzüntü ve acılarımızı azaltmanın yolu kaybettiğimiz takdirde üzüntüsünü çekeceğimiz şeylerin arayışı içinde olmamaktır.” der Sokrates. El-Kindi bu görüşü Gemi Yolcuları istişaresinde uzun uzun ele almıştır. Bu istişareye göre; “Gemi yolculuğu yapan yolcular bazı ihtiyaçlarını karşılamak üzere bir adaya uğrarlar, yolculardan bir kısmı ihtiyaçları ile yetinip hemen gemiye geri dönerler ve en rahat yerlere otururlar. Bazıları adanın güzelliklerine, çeşit çeşit meyve ve çiçeklerine, kıymetli taşlarına kapılıp oyalanır gemiye geç binerler; bu yüzden  gemiye geç gelir hem uygun yer bulamazlar hem de adadan topladıkları şeyler yolculuk boyunca başlarına bela olur. Bir grup yolcu ise gemiden iyiden iyiye uzaklaşarak adanın çekiciliğinde kaybolur geminin kalktığını bile farketmezler. Adada sefil bir şekilde ölürler.”

Günümüzde bir çok kişisel gelişim kitabında mutluluğu bulmanın yollarına ilişkin bilgi bulabilirsiniz elbette; ama en önemlisi elinizdeki malzemenin farkında olup sınırlarınızı kabullenmektir. Alfred Adler’in de dediği gibi; ”yazdığınız sonede neyi ifade edeceğiniz tamamen size kalmıştır.”

Özlem Kızay

https://www.instagram.com/ozlemkizay/

Kaynaklar:

1- http://dspace.marmara.edu.tr/bitstream/handle/11424/1072/1989-4.pdf?sequence=1

2- https://www.cnnturk.com/saglik/turkiyede-antidepresan-kullanimi-artti?page=1

3- https://indigodergisi.com/2016/12/antidepresan-kullanimi-turkiye/

4- http://gelisenbeyin.net/el-kindi.html Mahmut Kaya: Felsefe Metinleri

5- http://www.felsefe.gen.tr/filozoflar/kindi_hayati_ve_eserleri_nelerdir.asp

6- http://www.akademidestek.com/blogicerik/spss-nedir-ne-ise-yarar-1

7- http://www.uralakbulut.com.tr/wp-content/uploads/2015/11/EL-K%C4%B0ND%C4%B0-ABBAS%C4%B0-D%C3%96NEM%C4%B0-N%C4%B0N-SAYGIN-B%C4%B0L%C4%B0M-ADAMI-30-EK%C4%B0M-2015.pdf

8- https://www.evrensel.net/yazi/76134/nereden-cikti-bu-sifreler

5 comments

  1. Tarihteki bir çok filozof gibi El-Kindi’de dinlerde adı geçen cennetin,yeryüzünde yaratılabileceği fikrinde sanırım ve dünyevi ve maddi iyilere karşı aldırmazlık ilkesi özel mülkiyetin reddinin bir başka ifadesi.Yani El-Kindi bir komünist diyebiliriz.

    Liked by 1 kişi

  2. Teşekkürler. Gemi yolculuğu örneği ile dünya hayatının geçiciliğine vurgu yapan klasik bir müslüman düşünür gibime geldi. “Malzemenin farkında olmak” ve “sınırları kabul etmek” tüm dertlerin ilacı gibi ama insan nankördür, cahildir 🙂

    Liked by 1 kişi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s