Felsefeye Giriş ve 10 Kitap (2)

Yazının ilk kısmını okumadıysanız, önce onu okumanızı tavsiye ederim: 1. Bölüm

FullSizeRender (1)

Dün, adına ‘felsefe’ desek de demesek de felsefenin ‘düşünen insan’ın bir vazgeçilmezi olduğunu izah etmeye çalıştım. Bugün de, felsefe bilincinin ayaklarının yere basması adına; yüzyıllardır düşünüp, düşündükleriyle tarihe geçen insanların düşüncelerini, Amerika’yı yeniden keşfetmeye çalışmamak için kendimce kitap önerilerinde bulunarak sunacağım.

Her kitap listesi eksik olmak zorundadır, ‘kişisel keyif’ de listeyi oluştururken büyük oranda etkindir. Bu nedenle, kendi tavsiyeleriniz varsa, onları yorum olarak yazabilirsiniz.

Felsefe, edebiyat hatta genel anlamda ‘okuma’ konusunda herhangi bir öğretmenle-yol göstericiyle yola çıkmamış ve bu yolda çokça kaybolan biri olarak; listeyi kendi açımdan ‘verimlilik’ üzerine kurgulayarak oluşturdum. Monte Kristo Kontu’nda Edmond Dantes’in hapisteki öğretmeni Edmond’a, binlerce kitap okuduğunu ve bu sayede Edmond’un binlercesini okumak için zaman harcamak zorunda olmayacağını anlatır. Çünkü ona, doğru kitap, doğru zamanlama ile 200 kitabın, binlerce kitaptan alacağı verimden fazlasını sunacağını söyler.

FullSizeRender (2)

 

Önerilere geçmeden önce, listedeki kitapların felsefeye, filozoflara ve düşünce tarihine dönük katkı sağlamasının yanında, kurgu edebiyata yönlendirmesi niyetini de taşıyorum. İkisinin bir arada yürüyebilmesinin, pratik faydayı da kat kat arttıracağını tecrübe ederek biliyorum.

Bunun yanında başı sonu olan herhangi bir işin yarattığı, bitirme hissinden gelecek olan motivasyondan kendinizi azletmenizi rica ediyorum. Kitap okumak şoförü olmadığınız bir araçla yolculuğa çıkmak gibidir; şoförün amacı illaki yolu bitirmek olacaktır fakat siz o yolculuğu gördükleriniz, şahit olduklarınız, düşündüklerinizle yaşarsınız; eğer ki bu yolculuğu hiçbir yere bakmadan, düşünmeden sadece bitirmek niyetindeyseniz, yola neden çıktınız?

1- Denemeler – Michel de Montaigne

denemeler

Bana kitap önermem için gelen sorulara verdiğim cevap hiç değişmez, önce Denemeler’i öneririm. Michel de Montaigne, kendini çok fazla ciddiye almamak, mütevazı olmak, samimi olmak, buluttan nem kapmamak gibi erdemleri; bilgeliğinin yanına eklemeyi başaran, sadece kendisini/insanı anlatan birisi olarak da bu naifliğini kağıda da geçirebilen ender kişilerden. 16. yüzyılda yaşamış olmasına rağmen, hala üzerine konuşulacak adalet, vicdan, suç, iyilik, kötülük, dostluk, aile, sınırlar… gibi konuları kendine dert etmiş ve çay sohbeti edasıyla yazmış da yazmış. Denemeler, okuyup kenara bırakılacak bir kitap değil, ömürlüktür.

2- Felsefenin Kısa Tarihi – Nigel Warburton / Neden Hiçbir Şey Yok da Bir Şey Var – Leszek Kolakowski

 

Bu iki ayrı kitabı, tek bir başlıkta anma ihtiyacı duymamın nedeni Kolakowski’nin, felsefeyle ilk kez tanışacak biri için birazcık ağır olabileceği ihtimalinin varlığı. İki kitap da birbirine yakın seçkiler yaparak felsefe tarihine imzasını atmış filozofların düşüncelerini anlatıyor. Felsefenin Kısa Tarihi, basit, anlaşılabilir, kısmen magazinel; bunlar yeni başlayan biri için bir kitaptan bekleyebileceği en ideal özellikler. Neden Hiçbir Şey Yok da Bir Şey Var ise daha ciddi, spesifik olarak düşüncelere odaklanmış, entelektüel verimi fazla bir kitap. Şöyle diyebilirim, felsefeyle ya da okumakla arası iyi olanlar Felsefenin Kısa Tarihi’ne hiç bakmasa da olur; lakin Neden Hiçbir Şey… ıskalanmayacak bir eser.

3- Felsefenin Öyküsü – Bryan Magee / Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri – Diognes Laertios

 

Yine iki kitaplı bir basamak, sebebi yine benzer. Bu iki kitap bir nevi felsefe tarihi sözlüğü; dönem dönem, isim isim; fikirleri, olayları, kişileri öğrenebileceğiniz; tek seferde okunmasa da akla geldiğinde açıp bakılacak kitaplar.  Bunun yanında felsefeye giriş niteliğindeki kitap önerilerine, kendi felsefesini oluşturan insanların fikirlerini anlattığı eserlerden uzak durma niyetindeyim. Başlangıçtaki bir kimseyi, köşeli bir öğretinin ortasına atmak doğru olmaz diye düşünüyorum. Bu iki kitap ve bir önceki basamaktaki iki kitap, her telden azar azar anlatarak durumu neticelendirdiği için, okuyan kişinin ilgisi hangisine mazhar olursa, o yöne doğru gitme insiyatifi kendisinin olacaktır.

4- Metot Üzerine Konuşma – Rene Descartes

metot-uzerine-konusma-7db9561323554bb4aca0750db48b8a31

Akılcılığıyla felsefe tarihini tamamen değiştiren Descartes’ın dilinin basit olduğunu iddia edecek değilim. Hatta matematikçi yanının ağır bastığı metinler fazlasıyla zorlayıcı olabiliyor. Lakin Descartes’ın bir nevi otobiyografisi ve kendi felsefesinin deşifresi olan Metot Üzerine Konuşma, 80 sayfayı da geçmeyen hacmi sayesinde bu listede kendine yer buldu. Descartes, kendisini açık ederken, her insana yol gösterecek düşünme teknikleri sunuyor, bunların yanında daima eleştirel olmanın ve bağnazlıktan uzak durmanın gerekliliğini kendi örnekleriyle açıklıyor.

5- Sokrates’in Savunması – Platon

sokratesin_sav._13-256x420

Felsefe demek bir nevi Sokrates demektir. Sokrates, yazılı eser bırakmadığı için kim olduğunu Platon’un eserlerinden ve döneminin yazar-düşünürlerinden öğrenebiliyoruz. Sokrates nevi şahsına münhasır bir kimse. İnsanlara sürekli sorular sorarak diyalog kuran ve bu şekilde sohbeti yönlendiren bir bilge. Onunla tanışmak için en ideal kitap da Sokrates’in Savunması.

6- Bu Diyar Baştan Başa – Yaşar Kemal

d5xcduflfzuil3red

Yaşar Kemal’in Anadolu’yu gezerek yaptığı röportajlardan oluşan bu dev eserin, bu listede olmasının en önemli nedeni yüzleşmek. Geçmişimizle yüzleşmek, tarihimizle yüzleşmek, cehaletimizle yüzleşmek, içi boş lakin dışıyla şişinen kibrimizle yüzleşmek… Bu ülkenin çok değil 50 sene öncesinde neler olduğunu, hiç düşünmediğimiz yaşantıların kader olduğunu görmek, bunlarla yüzleşmek önemli. ‘Öğrenmekten korkma’ eşiğini geçmeye büyük katkılar sunuyor Bu Diyar Baştan Başa.

7, 8, 9, 10-

Babalar ve Oğullar – Ivan Turgenyev

Martin Eden – Jack London

Suç ve Ceza – Fyodor Dostoyevski

Gazap Üzümleri – John Steinbeck

 

Son 4 kitap kurgu edebiyattan. Çünkü öğrenmeyi sağlayacak olan pekiştirme ve empatiyi edebiyat yoluyla sağlamak hem kolay, hem de keyifli. Varoluşu ve nihilizmi Babalar ve Oğullar’dan, bireyciliği Martin Eden’dan, insanın vicdanıyla olan meselesini Suç ve Ceza’dan, insan-toplum-düzen üçlüsünün eleştirisini Gazap Üzümleri’nden daha iyi anlatacak pek az öğretmen, eser var.

Şimdi, önerileri yapıp kaybolmak gibi bir niyetim yok. Bu 10 (hatta 12) kitabın peşpeşe okunmaması gerektiğini düşünüyorum. Kişide bir amaç ihtiva edebileceği nedeniyle, bu kitaplar birer ödevmiş hissi verecek ve daima sınava hazırlanıyormuş gibi düşündürecek belki de. Bunun önüne geçebilmek için de araya başka kitaplar sıkıştırmak gerekiyor; konudan uzaklaşıp yürüyüşe çıkmış hissi verecek kitaplar. Bu 12 kitap kötü bir okur için 1 yıllık bir okuma listesi olabilir, lakin sıkı okur için bile eğer ki bu alanlara aşina değilse 6 aydan daha kısa bir süreye sığdırılmamasını öneririm. Beynimizin (dahi de olsak) bir kapasitesi var, bu kapasite genişliyor ve doyumsuz; lakin dahi de olsak çırak, kalfa, usta basamaklarını tecrübe etmeden en tepeye çıkmayı becerecek yetenekte değil. ‘Komutan olmak istiyorsan, önce er olacaksın.’ 

Bu nedenlerle araya sıkıştırmalık, gezintiye çıkaracak birkaç kitap daha önererek yazıyı bitireceğim:

  • Satranç – Stefan Zweig
  • Sardalya Sokağı – John Steinbeck
  • Fareler ve İnsanlar – John Steinbeck
  • Monte Kristo Kontu – Alexandre Dumas
  • Genç Werther’in Acıları  – Johann Goethe
  • Pan – Knut Hamsun
  • Katya’nın Yazı – Trevanian
  • Bir Delinin Hatıra Defteri – Nikolay Gogol
  • Çehov Öyküleri
  • Sait Faik Abasıyanık öyküleri
  • Kuyucaklı Yusuf – Sabahattin Ali

 

Bu Felsefeye Giriş ve 10 kitap isimli  2 yazı; 10 belgesel, 10 sinema filmi şeklinde devam edecek; uzun bir serinin parçası. Bunun dışında da felsefe alanında biraz daha derine inip kendi felsefesini oluşturan filozofların eserlerinden oluşacak bir seçki ve tamamen Doğu felsefesine yönelik bir seçki ile devam edecek. Diğer yazılarda görüşmek üzere.

Öneri, istek ve düşünceleriniz için yorum yapabilirsiniz.

banabirseyogret.com’a yazılarınızı gönderebilirsiniz. Yazı göndermek isteyenlerin önce burayı okuması iyi olur: Yazı Gönder

4 comments

    • üstad iyi günler dilerim, bu listede şüphesiz beni en çok şaşırtan Yaşar Kemal oldu. sizi takdir ettiğimi ifade etmeliyim.insanlara kitap tavsiye etmem edeceksem de biyografi oto-biyografi,seyahat ve anı kitaplarını öneririm. bence de üstad ,”denemeler” lise müfredatına konmalı,geçenlerde tekrar okudum. emeğinize ve yüreğinize sağlık bu kitaplı ama okur yazmaz memlekette felsefe diyen herkes başımın tacıdır. bir tohum atıyoruz belki o tohum birilerinin yüreğinde filizlenir umuduyla. saygılarımla..

      Liked by 1 kişi

  1. Çok teşekkür ederim. Bu kitapları okuduktan sonra farklı bakış açıları için “Çürümenin Kitabı” nı da öneririm. Ya da ilişki ve ilişkiler üzerine Oruç Aruoba’nın “İle” sini.

    Liked by 1 kişi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s